NON JOKATZEN DA?

JATORRIA

Aditu gehienak Zahartzaroko Egiptora edota Erromatar imperiora jotzen dute euskal pilotaren jatorria aztertzean. Seguraski, erremonte funtzioa zuen guantea erabiltzea izan zen lehen elementua euskal pilota gainontzeko pilota jokuengandik bereiztu zuena. Gertaera hau XIX. mende hasieran koka genezake. Hortaz, modu oso eskematiko batean, euskal pilotaren historia bi mendetan bana genezake. XIX. mendean zehar gaur egun erabiltzen diren elementu guztien sorrera eman zen ( instalazioak, pelotak, herramientak, arauak…) euskal pilota gainontzeko herrietako pilota jokoengandik bereizten duena.

XX. mendea jokoaren hedapen internazionala eman zen garaia izan zen. 1882. urtean inauguratu zuten Buenos Aireseko Euskara plazan Euskal Herritik kanpo egindako lehen pilotaleku industriala. XX. mendean, zesta-punta hedatu izanari eta 20 herrialdetan baino gehiagotan irekitako Jai-Alai izeneko 120 frontoiei esker, nazioartean zabaldu zen. Euskal Pilotaren Nazioarteko Federazioa sortzeak eta Joko Olinpikoetan parte hartu izanak ere lagundu zuen pilota mundu osoan zabaltzen

EUSKAL PILOTA JOKO OLINPIKOETAN

·         Paris 1900:  Joko Olinpiko hauetako idatzi ofizialik ez zen argitaratu, momentuan parekideki eman ziren konpetizioak eta ebentu olinpikoak bereiztea ezinezkoa egin baitzitzaien. Halere, web orrialdean ikus daitekeen moduan, 1900 urteko Joko Olinpikoetan zesta punta modalidadea jokatu zen, baina ez da zehazten ze frontoi motetan jokatu zuten.

·         Paris 1924: Joko hauetako programan 3 espezialidade jokatu ziren, Frantzia-Espainia partidetan, eskuz, pala eta zesta puntan, hain zuzen ere. Gainera, joko garbiko exibiziozko partida bat jokatu zen ere. Nahiz eta hiru konpetizio hauek ez ziren puntuagarriak izan domina lortzeko, ofizialki gordeak izan ziren.

·         Mexiko 1968: Konpetizioa 6 instalakuntza ezberdinetan egin zen. Frontenisa euskal pilota gisa gorde izan zen, esku pilota, gomazko palota, larruzko palota eta zesta puntarekin batera.

·         Bartzelona 1992: Demostraziozko kirol gisa aurkeztu zen. Zortzi herrialdek hartu zuten parte eta klasifikazioa Cubako Munduko Txapelketan egin zen, 1990ean, modalidade bakoitzeko lehen lauak sailkatuz , xarea , eskuz banaka trinketean eta gomazko paleta frontoiean izan ezik, espezialitate hauek ez baitziren jokatu.

ZESTA PUNTA MIAMIN

Orain dela 28 urte, Juan Ramón Arrasate Lekeitiarra Miamira joan zen euskal pilota dela medio. Gaztetan Lekeitioko zesta punta frontoian arrakasta izan zuen eta Miamiko Frontoiko enpresak fitxatu zuen.Urte gutxitarako joango zela uste zuen arren, oraindik han jarraitzen du txikien entrenatzaile moduan, 20 urte profesional gisa ibili ostean.

Hango euskal pilotaren egoera kezkagarria dela dio. Frontoi hartan 45 zesta puntista daude, eta horien erdiak 30 eta 40 urte artean dituzte. Gazte zaletuak bilatzeko zailtasuna adierazten du. Miamiko zesta puntaren beherakada 1988an hasi zela dio, eta ordundik etorkizunerako kezkatuta azaldu da. Miamira iristean, hiriko kirolik garrantzitsuena zesta punta zen honen esanetan, saskibaloiak eta beisbolak ez baitzuten orain beste garrantzi. Hala ere, beherakada eman duen arren Miamiko Frontoia egunero dago irekirik espektakuloa eskaintzeko prest. Apostuak direla eta bizirik mantentzea lortzen dute Euskal Herritik doan tradiziozko kirol hau, baina Arrasatek laguntza eskatzen digu euskaldunei gal ez dadin; gure kirola dela argudiatuz, guk salbatzeko gonbidapena luzatzen du.

Munduan barrena

Euskal pilotaren urrezko garaietan, mundu guztira zabaldu zen harekiko zaletasuna.Izan ere, Londres, Kairo, Yakarta... hirietan ere izan zuten beren pilotalekua (komertziala,pilotari profesionalen jokoaz apustuak egitekoa) Eta aipagarria da ere ezagunagoak zaizkigun Ameriketako Estatu Batuetakoak, Hego Amerikakoan eta Europako beste hainbat.

Munduan zehar dauden Federazio edo Elkarteak:

·         Argentinako Pilota Konfederazioa (Confederación Argentina de Pelota)

·         Belgikako Euskal Pilotaren Federazioa ( Fédération Belge Francophone de Pelote Basque)

·         Esku Pilota, Paleta eta Raketaren Federazio Bolivianoa (Federación Boliviana de Pelota de Mano, Paleta y Raqueta)

·         Brasilgo Euskal Pilotaren Federazioa ( Sociedade Brasileira de Pelota Vasca)

·         Kanadako Frontoi Kirolen Elkartea (Association Canadienne de Sports de Fronton)

·         Chileko Euskal Pilotaren Federazioa (Federación Chilena de Pelota Vasca)

·         Costa Ricako Euskal Pilotaren Elkartea (Asociación de Pelota Vasca  de Costa Rica)

·         Kubako Euskal Pilota eta Frontoi Federazioa ( Federación Cubana de Pelota Vasca y Frontón)

·         Ekuadorreko Pilota Federazio Nazionala ( Federación Ecuatoriana de Pelota Nacional)

·         El Salvadorreko Frontoi Federazioa (Federación Salvadoreña de Frontón)

·         Espainiako Pilota Federazioa (Federación Española de Pelota)

·         Estatu Batuetako Pilota Federazioa (Unitated States Federation of Pelota)

·         Filipinako Euskal Pilotaren Federazioa (Federación de Pelota Vasca de Filipinas)

·         Fantziako Euskal Pilota Federazioa( Fédération Française de Pelote Basque)

      Guatemalako Frontoi Elkartea (Asociación de Frontón de Guatemala)

·         Guineako Euskal Pilota Federazioa (Fédération Guinéenne de Pelote Basque)

·         Mexikoko Euskal Pilota eta Frontoi Federazioa (Federación Mexicana de Pelota Vasca y Frontón)

·         Indiako Euskal Pilota Federazioa (All India Pelota Vasca Federation)

·         Nicaraguako Frontoi Elkartea (Asociación Nicaragüense de Fronton)

·         Panamako Fontenis Antolakuntza Nazionala (Organización Nacional Frontenis Panamá)

·         Paraguayko Pilota Konfederazioa (Confederación Paraguaya de Pelota)

·         Peruko Frontoiko Paleta Kirol Federazioa (Federación Deportiva Peruana de Paleta Frontón)

·         Portugaleko Euskal Pilota Elkartea (Associaçao Portugesa de Pelota Basca)

·         Puerto Ricoko Frontoi Federazioa ( Federación de Frontón de Puerto Rico)

·         Errepublika Dominikarreko Euskal Pilota Federazioa ( Federacion Dominikana de Pelota Vasca)

·         Frantziako Togo19 Asoziazioa (Association Togo 19)

·         Uruguayko Pilota Federazioa ( Federacion Uruguaya de Pelota)

·         Venezuelako Euskal Pilotaren Federazioa (Federación Venezolana de Pelota Vasca)

·         “Pilota Polska” Kluba (Club “Pelota Polska”)

Zein herrialdetan daude euskal pilotako federazioak?

Argentina,Belgika, Bolivia, Brasil, Kanada, Chile, Costa Rica, Kuba,Ekuador, El Salvador, Espainia, Estatu Batuak, Filipinak,Frantzia, Gautemala, Guinea, Mexiko, India,Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Portugal, Puerto Rico, Errepublika Dominikarra, Frantzia, Uruguay eta Venezuelan.